بررسی اثر کود نیتروژن از نوع اوره وپتاسیم از نوع  نانو کلات پتاسیم بر عملکرد برنج نجفی در شرایط آب وهوای دشت آزادگان

* علیرضا جلالی نسب

چکیده :

به منظور بررسی اثر مصرف کود نیتروژن از نوع اوره وکود پتاسیم از نوع نانو کلات پتاسیم بصورت محلول پاشی بر برنج عنبر بو نجفی آزمایشی به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در شهرستان دشت آزادگان در سال زراعی 1392 اجراشد فاکتورهای مورد بررسی شامل نیتروژن از منبع اوره در سه سطح (20 لیتر درهکتار و10 لیتر درهکتار و0 لیتر در هکتار )وپتاسیم از منبع نانو کلات پتاسیم در سه سطح (2در هزار و1در هزار و0) مورد ارزیابی قرار گرفت نتایج نشان داد که اثر نیتروژن بر وزن خشک برگ قبل از رسیدگی وبعد از رسیدگی وزن تر برگ ،وزن خشک ساقه قبل وبعد از رسیدگی ووزن نهایی دانه معنی دار بود وهمچنین اثر متقابل نانو کلات پتاسیم ونیتروژن د ر 1و2 در هزار نانو کلات پتاسیم و20 لیتر نیتروژن بوده که بیشترین عملکرد راداشته است

کلمات کلیدی :برنج ،نانو کلات پتاسیم ، نیتروژن ( اوره ) عملکرد

مقدمه

مصرف بهینه کود به عنوان یکی از عوامل محدود کننده ، نقش کلیدی در افزایش عملکرد برنج ایفاء
می کند (ملکوتی و کاووسی 1383) . در بین عناصر غذایی نیتروژن نقش بسیار مهمی را در نیروی تولید گیاهان زراعی بر عهده دارد و کمبود آن یکی از مهمترین عوامل محدود کننده تولید گیاهان زراعی است (kumbhar et al, 2007) کود نیتروژن روی تجمع ماده خشک و تخصیص آن در بخش های مختلف گیاهان تأثیر می گذارد . تأثیر کاربرد نیروژن بر عوامل وابسته به عملکرد (نظیر ماده خشک ، طول خوشه در هر متر مربع) مشخص شده است (بهمنیار و رنجبر ، 2007) این عنصر به رشد سریع گیاه (افزایش ارتفاع و تعداد پنجه) ، افزایش اندازه برگ ، تعداد دانه در خوشه ، درصد دانه های پر در هر خوشه ، مقدار پروتئین دانه و وزن هزار دانه کمک می نماید و تمامی مشخصه های موثر بر عملکرد را تحت تأثیر قرار می دهد هنگامی که ازت کافی در اختیار گیاه قرار می گیرد ، نیاز به دیگر عناصر غذایی اصل مثل فسفر و پتانسیم افزایش می یابد ( میر نیا و محمدیان ، 1384) عنصر غذایی مهم دیگری که بر ای رشد برنج ضروری است پتاسیم می باشد که واکنش گیاه به سایر عناصر به خصوص نیتروژن را افزایش می دهد . پتاسیم نقش زیادی را در افزایش کمی و کیفی برنج ایفا می نماید . پتانسیم باعث افزایش سطح برگ ، افزایش میزان کلروفیل ، تأخیر در افزایش برگها ، افزایش اندازه و وزن دانه ، افزایش مقاومت به تنش های محیطی بویژه سرما و افزایش استحکام ساقه و کاهش ورس می شود (مارشنر ، 1995، فتی ، 1998 ، میرنیا و محمدیان ، 1384 ، سلیمانی و امیری ،1384 ) . برنج در بین گیاهان عمده زراعی دارای خصوصیات منحصر به فردی به لحاظ مصرف آب می باشد (رضایی و نحوی ،1386 ) که برای تولید یک کیلو گرم برنج 1/1 تا 2/1 متر مکعب آب مصرف می شود . تنش خشکی در برنج مهمترین عامل محدود کننده تولید است که این موضوع عمدتاً به دلیل استفاده نادرست از منابع آن تشدید می شود . (kumbhar et al, 1010) . شرایط غرقاب مصرف زیاد آب را به همراه دارد که در برخی موارد کاهش منابع آبی باعث بروز تنش خشکی
می گردد (vories ct al . 2005) .

در عین حال آبیاری به صورتی تناوبی می تواند علاوه بر کاهش هزینه های های تولید ، حفظ منابع آبی باعث افزایش راندمان مصرف نیتروژن نیز می گردد (tacker . 2007) .

مواد وروشها :این تحقیق در استان خوزستان شهرستان سوسنگرد روستای هوفل در سال زراعی 1392 به اجرا در آمد بر این اساس آزمایش به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در 3 تکرار انجام شد فاکتور اول نیتروژن از منبع اوره در سه سطح (20 لیتر درهکتار و10 لیتر درهکتار و0 لیتر درهکتار)وفاکتور دوم پتاسیم از نوع نانو کلات پتاسیم (درسه سطح 2در هزار و1در هزار و0 )بودن .قبل از شخم وانجام عملیات کشاورزی یک نمونه خاکی مرکب سطحی جهت تجزیه لازم وتوصیه ای کودی توسط آزمایشگاه خاک داده شد

وسپس باتوجه به نرم بودن بافت خاک از کشت قبلی پس از شخم دو بار دیسک زدن صورت گرفت

وبعد از آن مربندی وکرت بندی به ابعاد3*5 عملیات ماخار کردن به مدت 6 روز انجام گرفت وبعد از آن کشت بصورت مستقیم صورت گرفت 20 روز پس ازکشت با مشاهده علف های هرز جو دوسر اویار سلام وسوروف عملیات سم پاشی با استفاده از سم    2.4.D صورت گرفت   قبل از گل دهی عملیات کود پاشی بصورت محلول توسط پمپ دستی پس از محاسبه وکالیبره کردن صورت گرفت.

نتایج و بحث

ـ نتایج نشان داد که در تیمارهای نانوپتاسیم در سطح ا% معنی دارشده است بیشترین وزن تربرگ وزن نهایی دانه پس از برداشت 4466 کیلو گرم در هکتار به 2 درهزار کود نانوپتاسیم و کمترین در سطح 1% معنی دارند با 3133 کیلوگرم به شاهد بدون پتاسیم تعلق داشتند همچنین در تیمارهای نیتروژن 99% اطمینان اختلاف آماری بوده است بیشترین وزن تربرگ وزن نهایی دانه پس از برداشت 3666 گرم به 10 و 20 لیتر نیتروژن و کمترین با 3133 کیلوگرم به شاهد بدون نیتروژن تعلق داشتند و نیز در بر همکنش نانوپتاسیم و نیتروژن بیشترین وزن نهایی دانه در برداشت با 4933کیلوگرم به 1 و 2 در هزار نانوپتاسیم با 20 لیتر نیتروژن و کمترین با 2066 کیلوگرم به شاهد بدون نانوپتاسیم و کود نیتروژن متعلق بودند. تقی زاده و همکاران(1387) در بررسی فرد روی برنج گزارش کردند که کاربرد کود نیتروژن باعث افزایش معنی دار عملکرد نسبت به شاهد گردید. صابری و همکاران (1390) ، گزارش کردند که با کاربرد کود نیتروژن بر عملکرد دانه افزوده شد. قربانلی و همکاران (1385) با بررسی اثر کود نیتروژن دار بر روی برخی صفات مورفولوژیک و فیزیولوژیک گیاه برنج به این نتیجه رسیدند که افزایش مقادیر نیتروژن سبب افزایش مقادیر نیتروژن سبب افزایش پارامترهای رشد از قبیل ارتفاع به تعداد پنجه و سطح برگ و وزن خشک کل شد. اثر روشهای آبیاری و سطوح مختلف پتاسیم بر هیچ کدام در صفات مورد ارزیابی در این مطالعه معنی دار نشد. اصفهانی و همکاران (1384) نتایج مشابهی را از لحاظ وزن هزار دانه ، عملکرد دانه برنج گزارش کردند. دلیل عدم تفاوت در وزن هزار دانه می تواند پوشیده بودن دانه برنج توسط گلوم های خارجی و داخلی باشد. به طوری که رشد دانه توسط همین پوشش مستحکم خارجی محدود می گردد.

جدول 1-تجزیه واریانس وزن خشک برگ، وزن تر برگ، وزن خشک ساقه و وزن نهایی دانه

نتیجه گیری

به طورکلی نتایج این تحقیق نشان داد که اثر نیتروژن بر عملکرد دانه معنی دار بود بیشترین عملکرد دانه در سطح 20 لیتر نیتروژن در هکتار بدست آمد که بیشترین میانگین 4933 کیلوگرم در هکتار مربوط به این تیمار بود واکنش عملکرد برنج به کود پتاسیم در مکان های مختلف و بسته به مقدار پتاسیم قابل دسترسی خاک متفاوت است که بایستی در شرایط منطقه ای و حاصلخیزی متفاوت مورد بررسی قرار گیرد.

منابع

1. اصفهانی ، م، س ، م، صدرزاده ، م ، کاووسی، ع . دیانی محمدی نسب 1384 . بررسی اثر مقادیر مختلف کود نیتروژن و پتاسیم بر عملکرد و اجرای عملکرد و رشد برنج رقم خراز. مجله علوم زراعی ایران . جلد هفتم ، شماره 3 ، صفحه 226-240

2. تقی زاده ، م ، م، اصفهانی ، ن داونگر چ مدنی 1387 . تأثیر دور آبیاری و مقادیر مختلف نیتروژن بر عملکرد و اجرای عملکرد برنج رقم کارم هاشمی در رشت یافته های نوین کشاورزی شماره 4 : 364-353

3. رضایی ، م و نحوی ، م 1386 . بررسی تأثیر دور آبیاری در خاک های رسی برکارآیی مصرف آب و برخی از صفات دو رقم برنج محلی در استان گیلان . پژوهشنامه علوم کشاورزی شماره 9 : صفحه 16 تا 26

4. صابری ، ص ، ا، امیری، ف . پاک نژاد، ع ، پازکی ، ک ، آذین پور، 1390. بررسی تأثیر مقادیر مختلف کود نیتروژن و مدیریت آبیاری بر عملکرد ، اجزای عملکرد برنج فصلنامه علمی پژوهشی فیزیولوژی گیاهان زراعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز

5. فلاح ، و . م . و ن . سعادتی . 1376 . مدیریت مصرف کود در شالیزار . انتشارات مؤسسه تحقیقات برنج کشور ـ معاونت مازندران 21 صفحه .